Familie zonder familieband
Wij zijn geen familiebedrijf. Daarmee leek het thema ‘de balans tussen erfgoed en vernieuwing’ aanvankelijk eenvoudig afgedaan. Geen familie, geen erfgoed, volgende onderwerp. Maar zo gemakkelijk neem ik hier geen genoegen mee.
Want als mensen jarenlang met elkaar samenwerken, ontstaat vanzelf iets wat verdacht veel op familie begint te lijken. Je kent elkaars verhalen, weet wanneer thuis de vlag uithangt en ook wanneer het daar even tegenzit. Je viert successen, vangt elkaar op en soms weet je al aan iemands gezicht dat je beter eerst koffie kunt halen voordat je een lastig gesprek begint. Ik houd daarvan. Ik wil graag weten wat er bij onze mensen speelt. Niet uit nieuwsgierigheid, maar omdat je volgens mij pas goed leiding kunt geven wanneer je niet alleen de medewerker ziet, maar ook de mens erachter.
Toch schuilt daar een gevaar in. Want een bedrijf is uiteindelijk geen familie. Familieleden kun je niet ontslaan als ze ineens minder gezellig worden. Collega's kun je ook niet beoordelen op de vraag of je ze aardig vindt. Zakelijke belangen vragen soms om een confrontatie, juist wanneer je die vanwege de goede onderlinge verhouding liever uit de weg gaat. Dat zie je bij familiebedrijven, maar minstens zo goed daarbuiten. Nog ingewikkelder is het woord ‘loyaliteit’. Wie zich als werkgever betrokken opstelt, is soms geneigd te denken dat betrokkenheid automatisch wordt terugbetaald. Dat blijkt niet altijd zo te werken. Wanneer iemand die jarenlang alle ruimte, steun en begrip heeft gekregen plotseling vertrekt, kan dat behoorlijk persoonlijk voelen. Alsof niet alleen een medewerker afscheid neemt, maar iemand uit je eigen kring.
Daar moet je als directeur tegen kunnen. Misschien is dat wel de les die familiebedrijven en bedrijven met een familiecultuur delen: betrokkenheid mag nooit een boekhouding worden waarin je bijhoudt wie bij wie nog in het krijt staat. Daarom wil ik graag de warmte van een familie behouden. Maar zonder te vergeten dat niemand verplicht is familie te blijven.
